BİR ŞEHİR KURMAK: ANKARA 1923-1933
Çankaya Belediyesi, Ankaralıları “Bir Şehir Kurmak: Ankara 1923-1933” sergisiyle yeniden buluşturuyor. Vehbi Koç Vakfı sponsorluğu ve Koç Üniversitesi VEKAM desteğiyle, Ali Cengizkan ve Müge Cengizkan’ın küratörlüğünde hazırlanan sergi, 2019 yılında ilk kez Ankara Cermodern’de ziyarete açılmıştı.
Tasarlanacak Ankara Şehir Müzesi’nin ‘Yeni Şehir’ bölümünün oluşturulmasına katkı sunmak
amacıyla hazırlanan sergi, bir yanıyla ileride kurulabilecek, Ankara Şehir Müzesi’nin nüvesini
oluşturacak belgeleri ortaya koyarken, Cumhuriyetin ilk yıllarında Başkent Ankara’nın planlama sürecine ışık tutan ve Yenişehir/ Kızılay bölgesine dair bir çok belgeyi de içermektedir.
Sergi, 18 Eylül – 31 Aralık 2026 tarihleri arasında Doğan Taşdelen Çağdaş Sanatlar Merkezi’nde izleyicisi ile buluşacak.
27 Aralık 1919 tarihinde Atatürk’ün gelişi ve ilk Millet Meclisi’nin 23 Nisan 1920 tarihinde kuruluşuyla birlikte gelişen Ankara, Milli Mücadele’nin merkezi oldu. Cumhuriyetin ilanından yalnızca 16 gün önce başkent olan Ankara, büyük bir nüfus artışı yaşadı, ama dönemin Cumhuriyet yönetimince başarılı bir şekilde başkente dönüştürüldü. Sergi, Ankara’nın başkent olarak kuruluşunun ilk 10 yılındaki yapılaşma, modernleşme ve Yenişehir’in kurulum tarihine yakından bakmaktadır. Bu, aynı zamanda “moderne beş kala” barınma kültürüne bakma tarihidir. Araştırma sergisinde, 20. yüzyılın ilk çeyreğinde, savaş yorgunu bir ülkede “yeni” bir “şehrin” nasıl kurulduğu, Cumhuriyetin 10. yılına kadar ortaya konan irade ve olgularla birlikte ele alınır.
Bu büyük anlatının odağında, günümüz kent merkezi Kızılay Meydanı ve çevresinde gelişen ve henüz 1923’te içinden patikalarla geçilen boş bir arsa olan Yeni Şehir yer alır. Bu boş arazinin 1925 yılında kamulaştırılarak Belediye ve Vakıf İdaresi eliyle nasıl geliştirildiği ve 1933 Kızılayı’na nasıl gelindiğini ilk kez inceleyen sergi, ulaşılabilen her türlü belge ile bölgeyi ‘sayısal’ olarak da yeniden kurar. Bugün Kızılay ve Bakanlıklar olarak bilinen ‘Yenişehir’ bölgesi, 1933 yılına kadar inşa edilen 350’ye yakın kamu hizmet yapısı ve konutlarıyla, arşiv belgeleri ve fotoğraflara dayandırılan kapsamlı üç boyutlu kent modellemeleriyle ayağa kaldırılmıştır. Serginin merkezinde, modellenerek ayağa kaldırılan 1933 Ankarası’na ait filmler yer almaktadır. Filmlerle ortaya konan mimari ve yapısal özelliklerin yanı sıra, Yenişehir sakinlerinin yarattığı beşeri haritalama da bir Ankara bilgisi olarak ilk kez paylaşılmaktadır.
